Πόσο συχνά χρειάζεται μάθημα ελληνικών ένα παιδί;

«Μία φορά την εβδομάδα αρκεί;»

Είναι μια ερώτηση που ακούμε πολύ συχνά, ειδικά από γονείς παιδιών που μεγαλώνουν στο εξωτερικό και προσπαθούν ήδη να χωρέσουν σχολείο, δραστηριότητες, αθλήματα και άλλες υποχρεώσεις μέσα στην εβδομάδα. Η απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει ένας αριθμός μαθημάτων που να ταιριάζει σε όλα τα παιδιά.

Για πολλά παιδιά, ένα οργανωμένο μάθημα την εβδομάδα μπορεί να λειτουργήσει πολύ καλά. Αυτό όμως εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το τι συμβαίνει με τα ελληνικά τις υπόλοιπες έξι ημέρες.

Μία ώρα την εβδομάδα μπορεί να είναι αρκετή;

Ναι, μπορεί να είναι αρκετή για να υπάρχει σταθερή πρόοδος, όταν το μάθημα αποτελεί μέρος μιας γενικότερης επαφής με τη γλώσσα. Ένα παιδί, για παράδειγμα, μπορεί να κάνει ελληνικά μία φορά την εβδομάδα και παράλληλα να ακούει ελληνικά καθημερινά στο σπίτι, να μιλά με παππούδες ή συγγενείς, να διαβάζει ελληνικά βιβλία, να βλέπει ή να ακούει ελληνικό περιεχόμενο, να περνά χρόνο στην Ελλάδα ή να χρησιμοποιεί ελληνικά με άλλα παιδιά.

Σε αυτή την περίπτωση, το εβδομαδιαίο μάθημα λειτουργεί σαν το οργανωμένο κομμάτι μιας γλώσσας που υπάρχει ήδη στη ζωή του. Βάζει σειρά σε όσα γνωρίζει, εμπλουτίζει το λεξιλόγιο, δουλεύει την ανάγνωση και τη γραφή, καλύπτει κενά και δημιουργεί νέες ευκαιρίες επικοινωνίας.

Και αν το παιδί ακούει ελληνικά μόνο στο μάθημα;

Τότε τα πράγματα αλλάζουν. Αν η μοναδική επαφή ενός παιδιού με τα ελληνικά είναι 45 ή 60 λεπτά την εβδομάδα, η εξέλιξη φυσικά θα είναι πιο αργή. Αρκεί να σκεφτούμε πόσες ώρες ακούει τη γλώσσα του σχολείου μέσα σε μία εβδομάδα και να τις συγκρίνουμε με μία ώρα ελληνικών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το μάθημα δεν έχει αξία. Απλώς δεν μπορούμε να περιμένουμε ότι μία ώρα θα κάνει από μόνη της όλη τη δουλειά. Και αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζονται άλλα τρία μαθήματα. Πολλές φορές μεγαλύτερη διαφορά κάνουν μικρές επαφές με τη γλώσσα μέσα στην εβδομάδα: δέκα λεπτά ανάγνωσης, ένα μικρό παιχνίδι, μια συζήτηση, ένα τραγούδι στο αυτοκίνητο ή μια βιντεοκλήση με τη γιαγιά.

Η γλώσσα χρειάζεται να επιστρέφει τακτικά.

Περισσότερα μαθήματα σημαίνουν πάντα μεγαλύτερη πρόοδο;

Όχι απαραίτητα. Ένα παιδί μπορεί να κάνει τρεις ώρες την εβδομάδα και να συμμετέχει παθητικά, ενώ ένα άλλο να κάνει μία οργανωμένη ώρα και να χρησιμοποιεί ελληνικά καθημερινά.

Μας ενδιαφέρει επομένως όχι μόνο πόσο συχνά γίνεται το μάθημα, αλλά και τι συμβαίνει μέσα σε αυτό. Υπάρχει χρόνος για να μιλήσει το παιδί; Χρησιμοποιεί τη γλώσσα ενεργά ή απλώς συμπληρώνει ασκήσεις; Το υλικό ανταποκρίνεται στο επίπεδό του; Υπάρχει συνέχεια από εβδομάδα σε εβδομάδα;

Αυτά μπορούν να επηρεάσουν την πρόοδο περισσότερο από τον αριθμό των ωρών μόνο του.

Πότε μπορεί να χρειάζονται δύο μαθήματα την εβδομάδα;

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η μεγαλύτερη συχνότητα έχει νόημα, για παράδειγμα όταν ένα παιδί:

• προετοιμάζεται για εξετάσεις Ελληνομάθειας

• χρειάζεται πιο γρήγορη ενίσχυση στην ανάγνωση ή στη γραφή

• έχει συγκεκριμένο σχολικό στόχο

• ξεκινά από χαμηλότερο επίπεδο αλλά χρειάζεται να προχωρήσει μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα

• βρίσκεται σε υψηλότερο επίπεδο και δουλεύει απαιτητικότερο γραπτό λόγο

• έχει ελάχιστες άλλες ευκαιρίες επαφής με τα ελληνικά

Ακόμη και τότε, όμως, δύο μαθήματα δεν χρειάζεται να είναι μόνιμη επιλογή. Μπορεί να είναι χρήσιμα για μια συγκεκριμένη περίοδο και αργότερα το πρόγραμμα να αλλάξει.

Και για τα μικρότερα παιδιά;

Στις μικρές ηλικίες δεν θα κυνηγούσα πολλές ώρες διδασκαλίας. Ένα παιδί προσχολικής ηλικίας έχει πολύ περισσότερο να κερδίσει από ένα μάθημα που το κρατά ενεργό, του δίνει ευκαιρίες να μιλήσει, να παίξει, να ακούσει ιστορίες και να συνδέσει τα ελληνικά με κάτι ευχάριστο.

Σαράντα πέντε καλά λεπτά μπορεί να έχουν μεγαλύτερη αξία από δύο ώρες στις οποίες το παιδί έχει σταματήσει να συμμετέχει ουσιαστικά. Με την ηλικία μπορούν σταδιακά να αυξηθούν και οι απαιτήσεις.

Τι ρόλο παίζει ο στόχος;

Τεράστιο. Δεν χρειάζεται το ίδιο πρόγραμμα ένα παιδί που θέλουμε κυρίως να διατηρήσει καλή επικοινωνία με την ελληνόφωνη οικογένειά του και ένα παιδί που θέλει σε λίγα χρόνια να φτάσει στο Β2. Ούτε ένα παιδί έξι ετών που ξεκινά ανάγνωση έχει τις ίδιες ανάγκες με έναν έφηβο που προετοιμάζεται για πιστοποίηση.

Γι’ αυτό, πριν αποφασίσουμε πόσες ώρες χρειάζεται, έχει περισσότερο νόημα να ρωτήσουμε: «Τι θέλουμε να μπορεί να κάνει στα ελληνικά σε έναν χρόνο από σήμερα;»

Από εκεί μπορούμε να σχεδιάσουμε προς τα πίσω.

Τι προτείνουμε συνήθως;

Για πολλά παιδιά, ένα σταθερό εβδομαδιαίο μάθημα είναι μια καλή βάση. Από εκεί και πέρα, η πρόοδος ενισχύεται πολύ όταν υπάρχουν μικρές και συχνές ευκαιρίες χρήσης της γλώσσας ανάμεσα στα μαθήματα.

Δεν χρειάζεται να είναι καθημερινές «εργασίες». Μπορεί να είναι:

• 10 λεπτά με ένα ελληνικό βιβλίο

• μια μικρή δραστηριότητα

• ένα παιχνίδι λέξεων

• μια συζήτηση για κάτι που έγινε στο σχολείο

• ένα club ή μια επιπλέον δράση

• λίγη επανάληψη του υλικού που δούλεψε στο μάθημα

Η συνέπεια είναι συνήθως πιο χρήσιμη από τις σύντομες περιόδους έντονης προσπάθειας. Δύο ώρες ελληνικών μία Κυριακή και τίποτα για τις επόμενες δέκα ημέρες δύσκολα δημιουργούν την ίδια εξοικείωση με μικρότερη αλλά τακτική επαφή.

Τελικά, πόσο είναι «αρκετό»;

Όσο χρειάζεται ώστε το παιδί να προχωρά χωρίς τα ελληνικά να γίνονται άλλη μία υποχρέωση που βαραίνει την εβδομάδα του.

Για κάποιο παιδί αυτό μπορεί να σημαίνει ένα μάθημα και πολλή ελληνική καθημερινότητα. Για κάποιο άλλο, ένα μάθημα, λίγη εξάσκηση στο σπίτι και ένα Speaking Club τον μήνα. Και για έναν μαθητή με πιο συγκεκριμένο στόχο μπορεί, για ένα διάστημα, να χρειάζονται δύο συναντήσεις την εβδομάδα.

Το σημαντικό είναι να υπάρχει ένας ρεαλιστικός ρυθμός που μπορεί πραγματικά να διατηρηθεί. Για παιδιά που μεγαλώνουν στο εξωτερικό, το πιο χρήσιμο πρόγραμμα δεν είναι πάντα το πιο εντατικό. Είναι αυτό που μπορεί να γίνει σταθερό μέρος της ζωής τους για χρόνια.