Ομαδικό ή ιδιαίτερο μάθημα ελληνικών; Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

«Τι είναι καλύτερο για το παιδί μου; Ομαδικό ή ιδιαίτερο;»

Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση για όλους. Υπάρχουν παιδιά που ανθίζουν μέσα σε μια μικρή ομάδα, επειδή χρειάζονται συνομηλίκους, διάλογο και αλληλεπίδραση, και υπάρχουν παιδιά που προχωρούν πολύ καλύτερα σε ατομικό μάθημα, επειδή χρειάζονται συγκεκριμένο ρυθμό, περισσότερη υποστήριξη ή έναν πολύ εξειδικευμένο στόχο.

Το σωστό ερώτημα λοιπόν δεν είναι «ποιο είναι καλύτερο γενικά;», αλλά ποιο περιβάλλον βοηθά περισσότερο το συγκεκριμένο παιδί αυτή τη στιγμή;

Τι προσφέρει το ομαδικό μάθημα;

Το μεγάλο πλεονέκτημα μιας μικρής ομάδας είναι ότι η γλώσσα γίνεται πραγματικά εργαλείο επικοινωνίας. Το παιδί δεν μιλά μόνο με τον εκπαιδευτικό. Ακούει διαφορετικές απαντήσεις, περιμένει τη σειρά του, συνεργάζεται, διαφωνεί, παίζει, γελά και προσπαθεί να εξηγήσει κάτι σε ένα άλλο παιδί.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στα ελληνικά ως δεύτερη ή ξένη γλώσσα, γιατί ένα παιδί που ζει εκτός Ελλάδας μπορεί να έχει ελάχιστες ευκαιρίες να μιλήσει ελληνικά με συνομηλίκους του. Μέσα σε μια καλή ομάδα, αυτή η ευκαιρία δημιουργείται συστηματικά.

Τα βασικά πλεονεκτήματα του ομαδικού

Περισσότερη αυθεντική επικοινωνία. Σε μια ομάδα υπάρχουν πολλές μικρές επικοινωνιακές στιγμές που δύσκολα αναπαράγονται σε ένα ιδιαίτερο. Ένα παιδί μπορεί να ρωτήσει τον συμμαθητή του τι έκανε το Σαββατοκύριακο, να παίξει παιχνίδι ρόλων, να συνεργαστεί σε μια ιστορία ή να υπερασπιστεί τη γνώμη του. Η γλώσσα αποκτά έτσι έναν πραγματικό κοινωνικό ρόλο.

Κίνητρο από τους συνομηλίκους. Πολλά παιδιά συμμετέχουν περισσότερο όταν βλέπουν ότι και άλλα παιδιά της ηλικίας τους προσπαθούν να μιλήσουν ελληνικά. Ένα παιχνίδι λεξιλογίου με τρία παιδιά έχει διαφορετική ενέργεια από την ίδια δραστηριότητα με έναν εκπαιδευτικό και, για αρκετούς μαθητές, αυτό λειτουργεί πολύ θετικά.

Μαθαίνουν και ακούγοντας τους άλλους. Όταν ένας μαθητής απαντά, δεν μαθαίνει μόνο εκείνος. Τα υπόλοιπα παιδιά ακούν διαφορετικό λεξιλόγιο, άλλους τρόπους έκφρασης και λάθη που μπορεί να κάνουν και τα ίδια. Η μάθηση δεν συμβαίνει μόνο όταν «είναι η σειρά μου».

Πιο φυσική προετοιμασία για πραγματική χρήση της γλώσσας. Στην πραγματική ζωή δεν ξέρουμε από πριν τι θα μας πει ο συνομιλητής μας. Η ομάδα βοηθά το παιδί να συνηθίσει αυτή την απρόβλεπτη πλευρά της επικοινωνίας, αντί να ακούει συνεχώς έναν εκπαιδευτικό που γνωρίζει ακριβώς το επίπεδό του και προσαρμόζει κάθε πρόταση πάνω του.

Ποια είναι τα μειονεκτήματα του ομαδικού;

Φυσικά υπάρχουν. Ο χρόνος του μαθήματος μοιράζεται ανάμεσα στους μαθητές, επομένως κάθε παιδί δεν μπορεί να έχει το 100% της προσοχής του εκπαιδευτικού. Παράλληλα, ακόμη και σε μια πολύ καλά διαμορφωμένη ομάδα, οι μαθητές δεν είναι ποτέ απολύτως ίδιοι. Κάποιος μπορεί να διαβάζει γρηγορότερα, κάποιος να έχει καλύτερο προφορικό λόγο και κάποιος να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να γράψει.

Γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία το μέγεθος και η σύνθεση της ομάδας. Μια ομάδα τεσσάρων παιδιών παρόμοιας ηλικίας και επιπέδου είναι πολύ διαφορετική εκπαιδευτική συνθήκη από μια τάξη δεκαπέντε μαθητών με μεγάλες αποκλίσεις.

Και τι προσφέρει το ιδιαίτερο μάθημα;

Στο ατομικό μάθημα ολόκληρη η ώρα μπορεί να προσαρμοστεί σε έναν μαθητή. Αν χρειάζεται περισσότερο χρόνο σε ένα γραμματικό φαινόμενο, μένουμε εκεί. Αν κάτι είναι ήδη εύκολο, προχωράμε. Αν υπάρχει συγκεκριμένο κενό στην ορθογραφία, μπορούμε να δουλέψουμε αποκλειστικά πάνω σε αυτό.

Ο ρυθμός καθορίζεται από έναν μαθητή και, σε κάποιες περιπτώσεις, αυτό είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται.

Τα βασικά πλεονεκτήματα του ιδιαίτερου

Πλήρης εξατομίκευση. Το υλικό, ο ρυθμός και οι δραστηριότητες μπορούν να σχεδιαστούν με βάση έναν μαθητή. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν το γλωσσικό του προφίλ είναι πιο ιδιαίτερο. Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να έχει εξαιρετικό προφορικό λόγο αλλά μεγάλες δυσκολίες στη γραφή ή να έχει χάσει ένα συγκεκριμένο κομμάτι ύλης και να χρειάζεται στοχευμένη ενίσχυση.

Περισσότερος χρόνος ομιλίας με τον εκπαιδευτικό. Ο μαθητής έχει στη διάθεσή του όλη την ώρα του μαθήματος. Για παιδιά που δυσκολεύονται να πάρουν τον λόγο σε ομάδα ή χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να οργανώσουν την απάντησή τους, αυτό μπορεί να είναι σημαντικό.

Ευκολότερη προσαρμογή σε συγκεκριμένους στόχους. Το ιδιαίτερο μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματικό όταν υπάρχει ένας σαφής και περιορισμένος στόχος, όπως:

• προετοιμασία για συγκεκριμένη εξέταση

• ενίσχυση του γραπτού λόγου

• κάλυψη συγκεκριμένων κενών

• προετοιμασία για σχολικές απαιτήσεις

• πιο εντατική πρόοδος σε συγκεκριμένη περίοδο

Ποια είναι τα μειονεκτήματα του ιδιαίτερου;

Το πιο προφανές είναι ότι δεν υπάρχουν συνομήλικοι. Ο μαθητής συνομιλεί συνεχώς με έναν εκπαιδευτικό, ο οποίος φυσικά προσαρμόζεται στο επίπεδό του. Αυτό μπορεί να κάνει την επικοινωνία πιο εύκολη, αλλά ταυτόχρονα λείπει η εμπειρία του να πρέπει να καταλάβει και να απαντήσει σε ένα άλλο παιδί.

Λείπουν επίσης η συνεργασία, το παιχνίδι σε ομάδα και αρκετές από τις αυθόρμητες κοινωνικές στιγμές που κάνουν ένα μάθημα γλώσσας ζωντανό. Και φυσικά, το ιδιαίτερο είναι συνήθως ακριβότερο.

Είναι το ιδιαίτερο πάντα πιο αποτελεσματικό επειδή είναι ατομικό;

Όχι. Αυτό είναι μια αρκετά συνηθισμένη παρανόηση. Το ότι ένας μαθητής έχει όλο τον χρόνο του εκπαιδευτικού δεν σημαίνει αυτόματα ότι μαθαίνει περισσότερο.

Για ένα παιδί που χρειάζεται να αναπτύξει αυθόρμητο προφορικό λόγο, να ξεπεράσει τον φόβο να μιλήσει ή να χρησιμοποιήσει ελληνικά με συνομηλίκους, μια καλή μικρή ομάδα μπορεί να προσφέρει πράγματα που το ιδιαίτερο απλώς δεν μπορεί να δημιουργήσει. Από την άλλη, αν ένας μαθητής έχει πολύ συγκεκριμένες ανάγκες που διαφέρουν σημαντικά από μια ομάδα, το ιδιαίτερο μπορεί να είναι πολύ πιο αποδοτικό.

Πότε θα επέλεγα ομαδικό;

Συνήθως όταν το παιδί:

• βρίσκεται κοντά στο επίπεδο της ομάδας

• ωφελείται από την κοινωνική αλληλεπίδραση

• χρειάζεται περισσότερες ευκαιρίες επικοινωνίας

• απολαμβάνει παιχνίδια και συνεργατικές δραστηριότητες

• χρειάζεται να ακούει και άλλους συνομηλίκους να χρησιμοποιούν ελληνικά

• δεν έχει έναν πολύ εξειδικευμένο μαθησιακό στόχο

Για πολλά παιδιά που μαθαίνουν ελληνικά στο εξωτερικό, η μικρή ομάδα είναι εξαιρετική βάση ακριβώς επειδή προσφέρει κάτι που συχνά λείπει από την καθημερινότητά τους: άλλα παιδιά που χρησιμοποιούν την ίδια γλώσσα.

Πότε θα επέλεγα ιδιαίτερο;

Το ιδιαίτερο έχει περισσότερο νόημα όταν:

• υπάρχει μεγάλη απόσταση από τα διαθέσιμα τμήματα

• ο μαθητής χρειάζεται πολύ συγκεκριμένη υποστήριξη

• υπάρχει εξεταστικός ή σχολικός στόχος με περιορισμένο χρόνο

• το επίπεδο είναι πολύ προχωρημένο ή έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά

• υπάρχουν σημαντικά κενά σε συγκεκριμένη δεξιότητα

• το παιδί χρειάζεται προσωρινά πιο εντατική και εξατομικευμένη δουλειά

Και μερικές φορές το ιδιαίτερο δεν χρειάζεται να είναι μόνιμη επιλογή. Ένα παιδί μπορεί να κάνει για ένα διάστημα ατομικά μαθήματα ώστε να καλύψει συγκεκριμένα κενά και αργότερα να ενταχθεί σε μια ομάδα.

Υπάρχει και η ενδιάμεση λύση

Υπάρχει και κάτι ανάμεσα στο κλασικό ομαδικό μάθημα και στο ιδιαίτερο: το Duo.

Δύο μαθητές επιτρέπουν αρκετά μεγάλη εξατομίκευση, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει ένας πραγματικός συνομιλητής. Για παιδιά που έχουν παρόμοιο επίπεδο και ηλικία, αυτή μπορεί να είναι μια πολύ καλή ισορροπία. Ο εκπαιδευτικός έχει περισσότερο χρόνο για κάθε μαθητή, ενώ παραμένουν η συνεργασία, ο διάλογος και οι δραστηριότητες που χρειάζονται δύο άτομα.

Τελικά, τι είναι καλύτερο;

Εξαρτάται από το παιδί. Το καλύτερο μάθημα δεν είναι απαραίτητα αυτό που έχει τον μικρότερο αριθμό μαθητών, αλλά αυτό στο οποίο το παιδί μπορεί να συμμετέχει, να επικοινωνεί, να δυσκολεύεται όσο χρειάζεται και να προχωρά με σταθερό ρυθμό.

Για έναν μαθητή αυτό μπορεί να είναι ένα ιδιαίτερο, για έναν άλλο ένα Duo και για έναν τρίτο μια μικρή ομάδα τεσσάρων παιδιών, στην οποία ανακαλύπτει για πρώτη φορά ότι τα ελληνικά δεν είναι μόνο η γλώσσα που χρησιμοποιεί με τους γονείς του, αλλά και μια γλώσσα που μπορεί να χρησιμοποιήσει με ανθρώπους της δικής του ηλικίας.